Yararlı Cemiyetler Hakkında Genel Bilgi

2 Aralık 1918’de Edirne’de kurulan “ Trakya Paşaeli Müdafaa-i Heyet-i Osmaniye Cemiyeti ” , 7 Ekim 1919’da Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti ile birleşmişti. 4 Aralık 1918’de İstanbul’da Vilayat-i Sarkiye Müdafaa-i Hukuk-u Milliye Cemiyeti kurulmuş ve 10 Mart 1919’da bunun Erzurum şubesi de resmen açılmıştı. Yararlı Cemiyetler henüz işgal hareketi başlamadan kurulmaya başlamıstır. Bunlardan Kars İslam şurası 5 Kasım 1918’de faaliyete geçmiş,30 Kasım 1918’de Kars İslam Şurası adını almıştır.

17-18 Ocak 1919’da Kars’ta Cenub-u Garbi Kafkas Hükümeti Muvakkate-i Milliyesi adıyla çalışmalarını sürdürmüştür. 25 Mayıs 1919 ise Oltu’da “ Oltu Sura Hükümeti” kurulmuş, İ ngilizlerin baskısı ile Rumlardan üye alınarak “ Oltu Meclis-i dairesi” adını almıştır. İstanbul’da 21 Aralık 1918’de Kilikyalılar Cemiyeti kurulmuş, Bunun bir şubesi Adana’da açılmıştır. Yine İ stanbul’da 29 Kasım 1918’de Milli Kongre ve 4 Mayıs 1919’da Milli Ahrar çalışma hayatına girdi. Trabzon’da 12 Şubat 1919’da “ Muhafaza-i Hukuk-u Milliye Cemiyeti “ , Samsun’da 19 Şubat 1919’da “ Karadeniz Türkleri Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti “ kurulmuştu.

İstanbul’da 27 Mayıs 1919’da “ Türkiye Müdafaa-i Vatan Cemiyeti “, Diyarbakır’da da “ Müdafaa-i Vatan Cemiyeti “ kuruldu. 5 Haziran 1919’da Muğla’da “ Menteşeliler Müdafaa-i Vatan Cemiyeti” ve 27 Haziranda Milas’ta “ Müdafaa-i Vatan Cemiyeti “ kuruldu. Çesitli yerlerde Müdafaa-i Hukuk Cemiyetleri faaliyete geçtiler. 10 Eylül 1919’da Gönen ve Biga’da, 5 Ekim’de Bursa’da “ Müdafaa-i Hukuk Heyet-i Merkeziyesi” ve aynı adlı dernek, 8 Ekimde Kirmaşti faaliyete geçti. 1 Kasım 1919’da Mut’ta “ Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti”, 1920’de stanbul’da “ Müsellah Müdafaa-i Milli Cemiyeti” kuruldu. Kadınlar da vatanı kurtarmak için cemiyetler kurmuşlardır. Bunların en önemlisi Sivas’taki “ Anadolu Kadınları Müdafaa-i Vatan Cemiyeti”dir. Görülüyor ki 1918’de kurulan dernekler, mahalli olup, amaçları İzmir’i ve kendi bölgelerini kurtarmaktı.

Mustafa Kemal Pasa, Samsun’a ayak bastıktan sonra, Ulusal Bağımsızlık Savasını örgütleyecek, halkı bilinçlendirecek önder de ortaya çıkmış olacaktır. Bunlardan anlaşılıyor ki, vatanın topraklarının işgal olunması tehlikesi karsısında herkes ne yapacağını şaşırmış olup, yalnızca kendi bölgesini kurtarmayı düşünmektedir. Henüz milli bütünlüğü sağlayacak ve yönlendirecek bir lider yoktur. Ama hareket ve çıkış noktası aynı olup, vatanı işgalcilerden kurtarmak ve her türlü istilaya karsı koymaktır.

1 YORUM

Bir Cevap Yazın